Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

Trong tất cả các loại thoát vị đĩa đệm thì thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng là căn bệnh phổ biến thường gặp nhất. Nguyên nhân là do vị trí đốt sống lưng luôn phải chịu nhiều áp lực từ các hoạt động sinh hoạt nhất. Vậy cụ thể nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị thoát vị đĩa đệm lưng ra sao? Tham khảo ngay bài viết dưới đây để tìm ra câu trả lời bạn nhé.

1. Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng là gì?

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng là hiện tượng đĩa đệm ở các đốt sống vùng thắt lưng bị thoát ra khỏi vị trí thông thường, gây chèn ép lên rễ thần kinh, làm xuất hiện những cơn đau đớn, khó chịu cho người bệnh.

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng thường xuất hiện nhiều nhất ở vị trí đốt sống L4, L5 và S1.

Vị trí đốt sống L4, L5 là đốt sống cuối cùng của phần cột sống thắt lưng và S1 là đốt sống đầu tiên của phần xương cùng. Đây đều là những đốt sống quan trọng, là điểm tựa cho các hoạt động cúi, vặn xoay người. Chính vì thế đây là nơi chịu nhiều áp lực nhất từ trọng lượng cơ thể,dẫn đến dễ dàng xảy ra thoát vị hơn so với các vị trí đốt sống khác.

2. Triệu chứng thoát vị đĩa đệm thắt lưng

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng thường biểu hiện ra bên ngoài thông qua các triệu chứng như:

  • Xuất hiện cảm giác đau đớn tại vùng thắt lưng, nhất là khi cúi người, ho hoặc hắt hơi, vận động mạnh. Trong thời gian đầu của bệnh, cơn đau chỉ gây khó chịu. Tuy nhiên khi nặng thì cơn đau sẽ dai dẳng, kéo dài liên tục, đau buốt từng cơn.
  • Cơn đau di chuyển dọc theo đường đi của dây thần kinh tọa, từ thắt lưng, mông, bắp đùi, ống chân, bàn chân, ngón chân và gây ra cảm giác tê bì.
  • Ở giai đoạn nặng người bệnh sẽ bị hạn chế hoặc mất khả năng vận động, gặp khó khăn mỗi khi ưỡn lưng hoặc cúi người xuống thấp.
  • Không tự chủ được tiểu tiện, đại tiện, bị teo cơ, thậm chí là bại liệt.
  • Có thể dẫn đến tình trạng rối loạn cương dương ở bệnh nhân nam.
  • Khi bệnh nặng, khối thoát vị chèn ép lên dây thần kinh thì sẽ gây rối loạn xúc giác, cảm giác, người bệnh có thể không cảm nhận được nóng, lạnh, hay
đau lưng là dấu hiệu của bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
Dấu hiệu đầu tiên của bệnh là các cơn đau thắt lưng xuất hiện liên tục

Tìm hiểu thêm: 10+ triệu chứng thoát vị đĩa đệm lưng bạn phải biết sớm

3. Nguyên nhân thoát vị đĩa đệm

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Trong đó các nguyên nhân chủ yếu vẫn là do chấn thương, tuổi tác, nghề nghiệp…

  • Tuổi tác: Đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến thoát vị đĩa đệm thắt lưng. Tuổi càng cao chức năng của xương khớp ngày càng suy giảm. Vòng sụn bên ngoài đĩa đệm dễ bị xơ hóa, đàn hồi kém, chỉ cần một tác động nhỏ cũng dễ xuất hiện thoát vị.
  • Tư thế sinh hoạt, lao động sai: Những thói quen, tư thế sinh hoạt sai như: ngủ ngồi, ngồi không thẳng lưng, cúi người mang vác vật nặng không đúng tư thế, bê vật nặng quá sức… đều là những nguyên nhân gây ra thoát vị. Nhất là khi các thói quen xấu này được thực hiện trong thời gian dài, lặp lại liên tục làm đốt sống dần bị tổn thương và dễ bị thoát vị đĩa đệm.
Tư thế sinh hoạt sai có thể gây ra bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
Tư thế sinh hoạt sai có thể gây ra bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
  • Một số bệnh lý tác động từ bên trong: Những bệnh lý như viêm khớp, đau dây thần kinh, thoái hóa cột sống, gai cột sống hoặc gù, vẹo xương sống bẩm sinh… nếu không được điều trị, can thiệp kịp thời lâu dần cũng sẽ dẫn đến thoát vị đĩa đệm
  • Chấn thương: Ngã xe, tai nạn giao thông, lao động hoặc tập luyện thể dục thể thao có thể khiến cho đốt sống cột sống thắt lưng bị trật gây thoát vị đĩa đệm.
  • Nghề nghiệp: Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng thường xảy ra ở các đối tượng như dân văn phòng, lái xe, lao động bốc vác – những người thường xuyên phải làm việc trong một tư thế nhất định trong thời gian dài.
dân văn phòng dễ bị thoát vị đĩa đệm
Dân văn phòng là đối tượng dễ bị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
  • Một số nguyên nhân khác: Chế độ ăn uống không hợp lý, di truyền, mang thai, béo phì…cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng…

Xem thêm: 10 nguyên nhân gây thoát vị đĩa đệm lưng phổ biến nhất

4. Biến chứng thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

Các biến chứng của bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng là không thể coi thường nếu người bệnh không phát hiện và điều trị bệnh kịp thời. Cụ thể, bệnh nặng có thể dẫn đến các biến chứng sau:

  • Tàn phế suốt đời: Đây là biến chứng nguy hiểm nhất mà người bệnh có thể gặp phải. Khối thoát vị chèn ép nặng lên hệ thống dây thần kinh vận động, khiến người bệnh bị liệt toàn thân, không thể tự thân vận động được nữa.
  • Bị teo cơ các chi nhanh chóng: Teo cơ là biến chứng nhẹ hơn so với tàn phế, tuy nhiên chúng cũng rất khó phục hồi. Biến chứng này xảy ra khi dây thần kinh bị chèn ép kết hợp với việc hạn chế vận động trong thời gian dài khiến trương lực cơ của các cơ dần dần giảm đi, cấu trúc cơ bớt độ săn chắc và teo lại.
  • Các bệnh khác: Đau rễ thần kinh, hội chứng đau khập khễnh cách hồi, rối loạn vận động, hội chứng đuôi ngựa… làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của bệnh nhân

5. Chẩn đoán bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

Chẩn đoán là bước quan trọng cần thực hiện để có thể đưa ra được kết luận về loại bệnh, tình trạng cũng như nguyên nhân gây bệnh, từ đó có được phương án điều trị tốt nhất.

Thông thường chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng bao gồm hai loại: chẩn đoán lâm sàng và cận lâm sàng.

5.1. Chẩn đoán lâm sàng

Chẩn đoán lâm sàng là những dấu hiệu bên ngoài mà người bệnh cảm thấy, từ đó bác sĩ chuyên môn sẽ bước đầu đưa ra kết luận về bệnh. Những dấu hiệu đó có thể là vị trí đau, tần suất đau, cơn đau lan sang các vị trí nào…

Cụ thể hơn, bệnh nhân sẽ được chẩn đoán lâm sàng là bị thoát vị đĩa đệm khi có 4 trong 6 triệu chứng dưới đây:

  • Cơn đau xuất hiện do có yếu tố chấn thương cột sống thắt lưng.
  • Đau cột sống thắt lưng lan theo rễ, dây thần kinh hông to.
  • Đau khi vận động, cường độ tăng khi ho, hắt hơi…
  • Có tư thế giảm đau: Khi đặt bệnh nhân nằm nghiêng người về một bên thì các cơn đau giảm, người bệnh cảm giác thoải mái hơn.
  • Có dấu hiệu chuông bấm: Bác sĩ tiến hành ấn các điểm để tìm điểm đau. Dấu hiệu chuông bấm xuất hiện khi bệnh nhân có cảm giác đau dọc theo đường đi của dây thần kinh hông to cùng bên xuống dưới chân.
  • Có dấu hiệu Lasègue.

5.2. Chẩn đoán cận lâm sàng

Ngoài việc dựa vào các yếu tố lâm sàng, thì các xét nghiệm cận lâm sàng là cần thiết để các bác sĩ có thể kết luận chính xác về bệnh. Những hình thức xét nghiệm cần làm sẽ là:

  • Chụp X quang quy ước: Thông qua các hình ảnh gửi về sẽ giúp bác sĩ xác định vị trí bị thoát vị và các thương tổn khác của cột sống như: trượt đốt sống, mất vững cột sống, khuyết eo…
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI): Là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại và chính xác nhất cho phép xác định được vị trí, hình thái và số tần thoát vị.
Chụp cộng hưởng từ MRI chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
Chụp cộng hưởng từ MRI chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
  • Chụp cắt lớp vi tính kết hợp chụp bao rễ cản quang: Được áp dụng trong trường hợp bệnh nhân bị nghi ngờ thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng nhưng lại không thể chụp cộng hưởng từ. Kỹ thuật này cho phép xác định vị trí, mức độ thoát vị một cách chính xác với độ nhạy cực cao.

6. Điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

6.1. Thuốc Tây y

Thuốc Tây y có tác dụng để làm giảm nhanh các triệu chứng đau, tuy nhiên cần căn cứ vào tình trạng bệnh và kế hoạch điều trị bệnh để sử dụng loại thuốc phù hợp nhất.

Các loại thuốc thường được sử dụng đó là:

  • Thuốc giảm đau chống viêm: có thể dùng các loại thuốc giảm đau ở dạng uống hoặc tiêm như paracetamol, aspirin, profenid, diclofenac,…; thuốc xoa bóp hoặc ở dạng cao dán như Methyl Salicylat,…
  • Thuốc giãn cơ: khi xuất hiện tình trạng cơ cơ cạnh cột sống gây vẹo và đau dữ dội thì có thể dùng thuốc làm giãn cơ vân như Myonal 50mg, Diazepam 5mg,…
Thuốc tây y điều trị đau cột sống thắt lưng
Thuốc tây y điều trị đau cột sống thắt lưng

Áp dụng cách điều trị bệnh đau cột sống lưng bằng tây y mang đến hiệu quả nhanh chóng, tiện lợi khi sử dụng. Tuy nhiên việc dùng thuốc tây có thể gây ảnh hưởng đến gan, thận, dạ dày, do đó cần hết sức lưu ý thực hiện theo chỉ định từ bác sĩ.

6.2. Điều trị vật lý và các liệu pháp phản xạ

Các phương pháp vật lý trị liệu và liệu pháp phản xạ thường được ưu tiên sử dụng trong điều trị thoát vị đĩa đệm lưng, lý do là bởi có thể từ từ hạn chế được các cơn đau, giảm chèn ép, tăng cường lưu thông máu… giúp điều trị và hỗ trợ điều trị bệnh hiệu quả.

Các kỹ thuật trị liệu này thường bao gồm:

  • Massage: Là liệu pháp sử dụng các lực của tay để tác động vào các huyệt đạo trên cơ thể, giúp tăng khả năng lưu thông máu, giãn cơ và giảm các cơn đau do thoát vị đĩa đệm gây ra.
  • Phương pháp nhiệt: Là sử dụng nhiệt độ nóng hoặc lạnh, tận dụng nhiệt độ để làm giãn cơ, giảm sưng, giúp tăng lưu thông các mạch máu, giảm đau và tăng nuôi dưỡng cục bộ, hỗ trợ điều trị bệnh tốt.
  • Điều trị bằng laser: Là việc sử dụng năng lượng của tia laser có bước sóng ngắn để giúp triệt tiêu một lượng nhân nhầy đang chèn ép lên dây thần linh, từ đó giảm được áp suất cũng như hạn chế được sự chèn ép lên vùng đĩa đệm, kích thích tuần hoàn máu lưu thông đồng thời chống lại các tác nhân gây viêm.
Điều trị thoát vị đĩa đệm bằng laser
Điều trị thoát vị đĩa đệm bằng laser là phương pháp được sử dụng thường xuyên
  • Đai kéo giãn cột sống: Giúp làm giãn khoảng cách giữa các đốt sống lưng, từ đó giảm sự chèn ép của cột sống lên các dây thần kinh để làm giảm tình trạng căng cứng và đau nhức. Sử dụng đai kéo giãn cột sống cũng tạo điều kiện để khối thoát vị có thể trở về vị trí bình thường. Hiện nay trên thị trường có nhiều loại đai kéo giãn cột sống, trong đó đai kéo giãn cột sống DiskDr. là sản phẩm được đánh giá tốt từ các chuyên gia và phản hồi tốt từ người sử dụng.

6.3. Châm cứu

Châm cứu là phương pháp dùng kim châm vào các huyệt đạo ở cột sống thắt lưng, giúp lưu thông khí huyết, giải phóng ứ trệ, qua đó giúp giảm đau.

Điều trị bằng châm cứu sẽ giúp cho sức khỏe của bệnh nhân được cải thiện rõ rệt và các cơn đau giảm đi một cách nhanh chóng nếu được điều trị sớm. Khi tiến hành châm cứu sẽ kích thích vùng cột sống tổn thương, sản sinh ra steroid một cách tự nhiên để thúc đẩy quá trình tự sửa chữa cũng như giải phóng hormone endorphin giúp làm giảm đau.

Hiệu quả khi tiến hành châm cứu ở mỗi bệnh nhân sẽ khác nhau và cần tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi tiến hành.

châm cứu chữa thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
Châm cứu mang đến hiệu quả giảm đau tốt cho bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

6.4. Bài thuốc nam

Sử dụng thuốc nam để trị bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng hiện cũng là phương pháp được rất nhiều bệnh nhân lựa chọn vì tính an toàn, hiệu quả, không tác dụng phụ.

Dưới đây là một số bài thuốc nam chữa thoát vị phổ biến nhất.

6.4.1. Bài thuốc từ lá lốt

Bài thuốc dân gian từ lá lốt và sữa bò
Bài thuốc dân gian từ lá lốt và sữa bò được nhiều người sử dụng
  • Công dụng: Lá lốt có tính kháng khuẩn, chống viêm, giảm đau nhức nên thường được dùng để chữa phong thấp, thoát vị đĩa đệm và các bệnh lý xương khớp khác.
  • Nguyên liệu: 200g lá lốt và 300ml sữa bò tươi.
  • Cách thực hiện: Lá lốt rửa sạch thái nhỏ, giã và lọc lấy nước cốt. Hòa nước cốt lá lốt vào sữa bò tươi đun sôi lên để uống.
  • Cách dùng: Mỗi ngày bệnh nhân uống 1 – 2 lần khi sữa còn ấm nóng. Uống liên tục trong 7 ngày để thấy hiệu quả trị bệnh.

6.4.2. Bài thuốc từ ngải cứu:

  • Công dụng: Ngải cứu là thảo dược có vị đắng, tính ấm với khả năng sát trùng, chống viêm và giảm đau,… Vì thế, chúng thích hợp để chữa bệnh về xương khớp trong đó có bệnh thoát vị đĩa đệm.
  • Nguyên liệu: 300g ngải cứu và 200ml giấm gạo
  • Cách thực hiện: Ngải cứu đem rửa sạch giã nát rồi trộn với 200ml giấm gạo. Đem hỗn hợp này sao nóng sau đó đổ ra một chiếc khăn mỏng và bọc lại.
  • Cách dùng: Đắp hỗn hợp lên các vị trí bị thoát vị trong khoảng 15 phút. Thực hiện đều đặn bài thuốc này 2 – 3 tuần để thấy những cơn đau nhức thuyên giảm rõ rệt.

6.4.3. Bài thuốc từ cây cỏ xước:

  • Công dụng: Theo Đông y, cỏ xước có vị chua hơi đắng, tính mát có tác dụng hoạt huyết, tiêu viêm. Dân gian thường sử dụng loại cây này để điều trị các bệnh liên quan đến xương khớp trong đó có thoát vị đĩa đệm.
  • Nguyên liệu: 40g cỏ xước, 30g hy thiên, 20g cỏ mực, 20g thổ phục linh,12g ké đầu ngựa, 12g ngải cứu.
  • Cách thực hiện: Các nguyên liệu đem rửa sạch sau đó cho vào ấm sắc cùng với 2 lít nước, đến khi nước cạn còn 2 bát con thì tắt bếp, chia làm hai lần uống ngay trong ngày.

6.5. Bài tập thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

6.5.1. Bài tập yoga

Đã từ lâu Yoga được biết đến là bộ môn có thể chữa được “bách bệnh” và thoát vị đĩa đệm cũng không ngoại lệ. Các động tác nhẹ nhàng của yoga sẽ tác động sâu đến vùng cột sống thắt lưng. Thực hiện đều đặn hàng ngày sẽ giúp bệnh được đẩy lùi nhanh chóng. Dưới đây là một số bài tập yoga bệnh nhân có thể tham khảo.

  • Tư thế 1: Tư thế con mèo: Bệnh nhân quỳ xuống sàn nhà, hai tay chống thẳng, mắt nhìn về phía trước. Chân, lưng và tay tạo thành hình chữ nhật. Hít vào, đầu hơi hướng lên phía trước, lưng võng xuống về phía sàn nhà. Thở ra, đầu cúi xuống, mắt nhìn về phía ngực, lưng cong lên trần nhà. Lặp lại tư thế 5 – 8 lần.
Tư thế con mèo
Tư thế con mèo
  • Tư thế 2: Tư thế cây cầu: Bệnh nhân nằm ngửa, hai đầu gối co lên và cách nhau một khoảng bằng hông, bàn chân úp xuống sàn và hướng về phía trước. Hai cánh tay để dọc bên người, lòng bàn tay úp xuống sàn, cằm hướng về phía ngực. Hít vào, nâng hông lên khỏi sàn, cao hết mức có thể và giữ khoảng 3 nhịp thở. Thở ra và từ từ hạ hông xuống dưới sàn. Lặp lại động tác từ 6 đến 8 lần.
Tư thế cây cầu
Tư thế cây cầu

6.5.2. Bài tập thể dục

Đối với các bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm thắt lưng nếu thường xuyên tập luyện bài tập vận động dưới đây sẽ giúp kéo giãn cột sống, giảm đau và tăng sự linh hoạt khi vận động cho các đốt sống.

  • Động tác gập người: Bệnh nhân ngồi trên thảm, lưng thẳng, hai chân duỗi về phía trước. Từ từ cúi người xuống sao cho ngực chạm đầu gối, vươn hai tay dài về phía trước giữ lấy hai lòng bàn chân. Cố gắng ép lưng và vươn người về phía trước càng xa càng tốt. Giữ tư thế trong khoảng 30 giây rồi trở về trạng thái ban đầu. Lặp lại động tác khoảng 10 lần.
Động tác gập người
Động tác gập người
  • Bài tập nâng chân: Bệnh nhân nằm ngửa trên sàn, hai tay để ngang hai bên vai, đầu gối hai chân chống. Đưa một chân thẳng lên trên. Dùng lực của vai kết hợp với chân co làm trụ nâng lưng và mông lên trên sao cho thân và chân tạo thành một đường thẳng. Giữ tư thế trong khoảng 5 giây rồi đổi bên làm tương tự với chân còn lại. Thực hiện động tác 4 lần.
Thực hiện bài tập nâng chân
Thực hiện bài tập nâng chân

Xem thêm: 15 bài tập chữa thoát vị đĩa đệm lưng tốt nhất

6.6. Phẫu thuật thoát vị đĩa đệm

Phẫu thuật thoát vị đĩa đệm thường chỉ định trong các trường hợp điều trị nội khoa bị thất bại và khối thoát vị chèn ép gây tổn thương nặng nề cho dây thần kinh. Bệnh nhân bị mất dần khả năng vận động và có nguy cơ dẫn đến tàn phế.

Các phương pháp phẫu thuật thoát vị đĩa đệm chính thường được áp dụng bao gồm:

  • Phẫu thuật mổ hở: Là phương pháp phẫu thuật truyền thống được áp dụng rộng rãi trên toàn thế giới. Với phương pháp này các bác sĩ sẽ xác định vị trí thoát vị và dùng dao mổ rạch một đường trên da và tiến hành cắt bỏ khối thoát vị gây chèn ép dây thần kinh. Mặc dù là phương pháp có từ lâu đời nhưng kỹ thuật này thường ẩn chứa nhiều rủi ro nguy hiểm như chảy máu vết mổ, nhiễm trùng…, thời gian phục hồi bệnh lâu.
Mổ hở chữa thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
Mổ hở chữa thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
  • Phẫu thuật nội soi: Là kỹ thuật mổ mới, hiện đại được áp dụng trong vài năm trở lại đây. Với phương pháp này bác sĩ sẽ rạch một đường nhỏ chỉ khoảng 2cm, sau đó đưa ống nội soi có gắn thiết bị phẫu thuật vào và cắt bỏ khối thoát vị. Mổ nội soi được đánh giá khá an toàn, thời gian mổ ngắn, sau mổ bệnh nhân phục hồi thể trạng nhanh nhưng chi phí điều trị tương đối cao.

7. Phòng ngừa thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

Bệnh thoát vị luôn có nguy cơ bị tái phát lại. Do đó, bệnh nhân cần phải chủ động có các biện pháp phòng tránh thích hợp như

  • Hạn chế mang vác vật nặng quá sức bằng lưng, khi mang vác vật nặng cần thực hiện đúng tư thế.
  • Thường xuyên tập luyện thể dục thể thao để tăng cường sức mạnh cho xương khớp.
  • Duy trì cân nặng hợp lý, lên kế hoạch giảm cân khi bị béo phì.
  • Bổ sung thực phẩm dinh dưỡng giàu canxi, omega 3, vitamin, chất xơ vào chế độ ăn hàng ngày.
  • Kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần để kiểm soát tốt bệnh thoát vị đĩa đệm.

Trên đây là tất cả các thông tin về bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng mà ai cũng nên biết. Để khi có các biểu hiện của bệnh, bệnh nhân nên nhanh chóng đến các cơ sở chuyên khoa uy tín để các bác sĩ khám và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp nhất. Chúc các bạn luôn khỏe mạnh!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Close